TÜRK PETROL KANUNU UYGULAMA YÖNETMELİĞİ

TÜRK PETROL KANUNU UYGULAMA YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 30/5/2013 tarihli ve 6491 sayılı Türk Petrol Kanununun uygulanması ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu Yönetmelik, petrol arama ve işletme ruhsatı, araştırma izni işlemlerine yönelik; görev, yetki, hak ve yükümlülüklere, başvurulara, ruhsatlandırmaya, tescil ve ilana, raporlara, saha verilerinin toplanmasına arşivlenmesine ve pazarlanmasına, petrol haklarının devrine, teminatlara, devlet hissesine, kullanma hakkına, tesislerin kaldırılmasına, vergilendirmeye, iktisadi kıymetlere, sermaye ve kâr transferine, malzeme ithalat ve ihracatına, Genel Müdürlüğe yapılacak bildirimlere, mali yeterlilik, iş ve yatırım programı değerlendirme kriterlerine, faaliyetlerin incelenmesi ve denetlenmesine, Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer hususlara ilişkin usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 6491 sayılı Türk Petrol Kanununun 25 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;

a) Arama: Araştırma, arama sondajı, tespit sondajı ve araştırma sondajının hepsini,

b) Arama giderleri: Ekonomik ömrü bir yıldan fazla olan malzeme ve tesisat giderleri hariç, arama faaliyetleri için yapılan masrafları,

c) Arama ruhsatı: Kanuna göre verilen petrol arama ruhsatını,

ç) Arama sahası: Bir arama ruhsatının kapsadığı sahayı,

d) Arama sondajı: Petrol bulmak amacıyla yapılan sondajları,

e) Araştırıcı: Araştırma izni sahibini,

f) Araştırma: Petrol aramak üzere arazinin, yerden ve havadan topografik, jeolojik, jeofizik, jeokimyasal ve benzeri yöntemlerle veri toplanarak incelenmesi, arama sondajları hariç jeolojik bilgi edinmek için sondajlar yapılması işlemlerini,

g) Araştırma izni: Sınırları belli bir alanda araştırma yapmak üzere Genel Müdürlükçe verilen izni,

ğ) Araştırma sondajı: Araştırma sahasında jeolojik bilgi edinmek amacıyla yapılan sondajları,

h) Atık: Her türlü petrol işlemi sırasında ve sonunda oluşabilen, bünyelerindeki fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik özellikleri nedeniyle karıştıkları alıcı ortamların bileşimi ve özelliklerinin değişmesine yol açarak dolaylı ve doğrudan zararlara neden olabilen ve ortamın kullanım potansiyelini etkileyebilecek katı, sıvı ve gaz halindeki maddeleri,

ı) Atık su: Arama ve üretim faaliyetleri sırasında, petrol ile birlikte ya da bağımsız olarak gelen suyu ve atıkların sıvı fazını,

i) Atık su enjeksiyonu: Atık suyun tatlı su kaynaklarında ya da tatlı su içeren formasyonlarda yeterli koruma sağlayan bir geçirimsiz tabaka ile ayrılmış tatlı su üretmeyen rezervuara basılmasını,

j) Bakan: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanını,

k) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,

l) Boru hattı inşa izni: Petrol üreticisinin, ürettiği petrolü nakletmek üzere, petrollü saha içindeki toplama hatlarıyla en yakın rafinerilere ya da ana iletim hatlarına ve satış noktalarına kadar inşa edeceği bağlantı hatları için Genel Müdürlükçe verilecek izni,

m) Bölge: Kara ve deniz bölgelerini, deniz bölgeleri ise karasuları içi ve karasuları dışını,

n) Buharlaştırma: Üretilen atık suyun havuzlarda toplanarak buharlaştırılmasını,

o) Devlet hissesi: Üretilen petrol üzerinden Devlete verilecek hisseyi,

ö) Doğal gaz: Yerden çıkan veya çıkarılabilen gaz halindeki doğal hidrokarbonları,

p) Enjeksiyon kuyusu: Atık suyun tahliye edilmesi veya üretimi artırmak amacıyla kullanılan kuyuyu,

r) Enjeksiyon sondajı: Enjeksiyon kuyusu olarak kullanılmak amacıyla yapılan sondajı,

s) Gaz hidrat: Deniz tabanında yer alan su buzunda hapsedilmiş doğal gazı,

ş) Geleneksel olmayan kaynakların aranması ve üretilmesi: Şeyl gazı, şeyl petrolü, geçirimsiz formasyon gazı, gaz hidratlar ve bitümlü kayaçlar gibi geleneksel olmayan kaynakların, doğrudan türediği kaynak kayada aranması ve üretiminin yapılmasını,

t) Geliştirme: Petrollü arazinin değerlendirilmesi için gerektiği kadar kuyu açılmasını, yer üstü tesislerinin, taşıma hatlarının ve yer üstü depolarının kurulmasını,

u) Genel Müdür: Petrol İşleri Genel Müdürünü,

ü) Genel Müdürlük: Petrol İşleri Genel Müdürlüğünü,

v) Ham petrol: Yerden çıkan veya çıkarılabilen sıvı haldeki doğal hidrokarbonları,

y) İş ve yatırım programı: Ruhsat başvurularında, ruhsat temditlerinde verilecek olan, ruhsat sahasında yıllar bazında yapılması taahhüt edilen arama ve üretim faaliyetlerine ilişkin detaylı çalışma ve mali yatırım programını,

z) İşletme ruhsatı: Bu Kanuna göre belirlenen alanda üretim faaliyeti yapılması için verilen izin belgesini,

aa) İşletmeci: İşletme ruhsatı sahibini,

bb) İyiniyet: Bir petrol işleminin yapılmasında, petrol endüstrisinin gerektirdiği gayret, ehliyet, tedbirlilik, verimlilik ve basireti,

cc) Kanun: 6491 sayılı Türk Petrol Kanununu,

çç) Kaynak dosya: Başvuru ve hak sahipleri ile ilgili bilgi ve belgelerin yer aldığı güncel dosyayı,

dd) Keşif: İşletmeye elverişli bir petrol birikiminin bulunmasını,

ee) Kullanma hakkı: Bir petrol işlemi ile ilgili araziyi kiralama ve bu arazi üzerinde tesisi mümkün olan intifa ve irtifak haklarını,

ff) Malzeme: Petrol işleminde kullanılmak üzere petrol akaryakıt, ham, yarı mamul veya mamul tüm maddeler, eşya, donanım, alet, edevat, makine, nakil ve diğer vasıtalar ile bunlara ait yedek parçaları,

gg) Müşterek temsilci: Aynı petrol hakkına hisselerle ortak olan veya petrol hakkı üzerinde hak sahipliği petrol siciline tescil edilen tüzel kişilerin, söz konusu petrol hakkı ile ilgili kanuni işlemlerini yürütmek üzere müştereken tayin ettikleri kanuni temsilciyi,

ğğ) Operatör: Bir arama ruhsatı veya işletme ruhsatında müştereken petrol hakkı sahibi olan şirketlerin aralarında yapacakları ve Genel Müdürlük tarafından da onaylanan bir anlaşmaya göre tüm bu şirketler adına petrol işlemlerini yürütecek, ilgili ruhsatta hisse veya hak sahibi olan şirketi,

hh) Petrol: Ham petrol ve doğal gazı,

ıı) Petrol birimi: 15,5 santigrat derecede ve 1 atmosfer basınç altında ölçülen 158,984 litre (bir varil) ham petrolü veya 15,5 santigrat derecede ve 1 atmosfer basınç altında ölçülen 1 metreküp doğal gazı,

ii) Petrol bulgusu: Sondajlı arama faaliyetleri sırasında tespit edilen petrol varlığını,

jj) Petrol hakkı: Araştırma izni, arama ruhsatı veya işletme ruhsatından doğan haklardan herhangi birini,

kk) Petrol işlemi: Arama, üretim ile yurt içinde üretilen petrolün satılmasını, bu işlemlerden herhangi biri için lüzumlu enerji ve su tesisleri ile üretilen petrolün saha içinde veya ana iletim hattı veya yakınındaki rafineriye veya doğal gazın serbest tüketiciye teslimine kadar taşınmasını sağlayan boru hatlarının, bina, kamp ve diğer tüm tesislerle teçhizatın inşasını, kurulmasını ve işletilmesini ve bu faaliyetlere ilişkin mali, ticari ve idari faaliyetleri,

ll) Petrol işleminde kullanılacak petrol: Petrol hakkı sahibinin kendi ürettiği petrolden, piyasa faaliyetlerinin sübvanse edilmesine yol açmayacak şekilde petrol işlemlerinin daha verimli ve kısa sürede yapılabilmesi için gerekli olan ve Genel Müdürlüğün uygun göreceği miktardaki petrolü,

mm) Petrol sicili: Araştırma izni, arama ve işletme ruhsat başvuruları, bunların sonuç ve kararları ile verilmiş olan petrol haklarına ilişkin Genel Müdürlükçe tutulması gereken kayıtları,

nn) Petrollü arazi: İşletmeye elverişli miktarda bir petrol varlığının belirlendiği arz parçasını,

oo) Piyasa fiyatı: Bir petrol birimi üzerinden üretilen ham petrolde varil başına 4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 10 uncu maddesinde düzenlenen yerli ham petrolün piyasa fiyatını, doğal gazda ise dağıtım şirketlerine veya serbest tüketicilere yapılan satış fiyatını,

öö) Ruhsat: Arama veya işletme ruhsatını,

pp) Sermaye mevcutları: 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununda değerleme ölçüleri gösterilen ekonomik işletmelere dâhil kıymetler ile ilgili petrol hakkı sahibinin aynı Kanun hükümleri gereğince sermaye hesabına alıp aktifleştirdiği arama giderleri, sondaj ferî giderleri ve yurt ekonomisi yönünden verimi olmayan kuyuların açılma giderlerini,

rr) Sermaye mevcutları esası: Petrol hakkı sahibinin, Türkiye’deki petrol işlemi ile ilgili olarak kullanmaya tahsis ettiği sermaye mevcutlarının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre hesaplanmış kıymetini,

ss) Sondaj ferî giderleri: Ekonomik ömrü bir yıldan fazla olup tesis edilmemiş veya kullanılmamış olan veya tesisinden veya kullanılmasına başlanmasından itibaren bir yıl sonunda kullanılabilecek durumda olan veya hurda halinde olan tesisat veya malzeme masrafları hariç olmak üzere kuyu açma, temizleme, derinleştirme, bitirme veya bu işlemlere hazırlık için ve bunlara ilişkin olarak yapılan tüm işçilik, yakıt, tamir, bakım, nakliye, ikmal, kira ve malzeme masraflarını,

şş) Tebligat: Başvuru ve hak sahiplerine veya bunların kanuni temsilcilerine, Kanun ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılan bildirimleri,

tt) Tehlikeli fiil: Petrol işleminin yapılmasında, bunların yapıldığı mahalde veya yakınında bulunan bir kimsenin ölümüne, sakatlanmasına veya sağlığının bozulmasına, çevrenin kirlenmesine, 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki varlıkların veya yerlerin tahribine veya yok olmasına sebep olan veya olabilecek nitelikte bulunan bir fiil veya ihmali,

uu) Tesis sorumlusu: Petrol işleminin, tesis ve çevresinde ilgili mevzuatlara uygun olarak yürütülmesinden sorumlu olan ve petrol hakkı sahibinin yükümlülüklerinin yerine getirilmesi hususunda yapılacak denetimlerde o tesiste yürütülen petrol işlemiyle ilgili her türlü bilgi ve belgeyi denetçilere hazırlamak ve sunmakla görevli kişiyi,

üü) Tespit sondajı: Keşif yapılan bir petrollü arazinin boyutlarını tespit etmek amacıyla açılan ve Genel Müdürlüğün onay verdiği teknik kriterler dâhilinde açılması gereken sınırlı sayıdaki sondajı,

vv) Türkiye arazisi: Türkiye Cumhuriyetinin topraklarını, iç sularını, kara sularını ve bunların ötesinde sınırları uluslararası hukuka uygun biçimde belirlenmiş kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge alanlarını,

yy) Ülke ekonomisi yönünden verimli olmayan kuyuların açılma ve terk giderleri: Sondaj aletleri ve benzeri teçhizat hariç olmak üzere sondaj ferî giderleri ile üretim bakımından ekonomik olmayan kuyuların açılmasında kullanılan veya gerekli olan herhangi bir maddi ekonomik değer için yapılan giderleri,

zz) Üretim: Üretim sondajı ve geliştirme faaliyetlerini, petrolün çıkarılmasını, ön işlenmesini, saha dâhilinde veya civarında depolanmasını, bu depolara, iletim hattına veya rafineriye boru hattı ve diğer vasıtalarla taşınmasını,

aaa) Üretim artırma yöntemi: Üretim yapılan bir sahada, rezervuardaki petrolün akışkanlığını artırmak ve/veya azalmakta olan rezervuar enerjisinin artırılması amacıyla itim desteği sağlanarak ilave üretim elde etmek üzere kullanılan metotları,

bbb) Üretim sahası: Arama ve işletme ruhsatı içindeki petrollü araziyi,

ccc) Üretim sondajı: Petrollü arazide üretim amacıyla kuyu açılmasını,

ççç) Yatırım teminatı: Arama ruhsatı başvurusu sahibinden sunmuş olduğu iş ve yatırım programı için gerekli olan, mali yatırım tutarı üzerinden alınması gereken teminatı,

ddd) Yastık gazı: Yeraltı gaz deposunun depolama faaliyetine hizmet edebilmesi için rezervuarlarda asgari tutulması gereken, üretilmeyen yerindeki gazı,

eee) Yeraltı doğal gaz depolama tesisi: İşletmecinin üretmiş olduğu ya da dışarıdan temin ettiği gazı kendi petrol rezervuarlarında depolamaya mahsus tesisi,

fff) Yerleşik temsilci: Petrol hakkı sahibi şirketin kanuni temsilcisi olarak Türkiye’de ikamet eden ve petrol hakkı sahibinin kanuni sorumluluğunu taşıyan şahsı,

ggg) Yüklenici: Petrol işlemleri ile ilgili olarak petrol hakkı sahibine bir sözleşme karşılığı mal veya hizmet veren gerçek veya tüzel kişilere veya bunların oluşturduğu ortakları,

ğğğ) Zarar ziyan teminatı: Petrol işlemi esnasında ortaya çıkabilecek çevreye, can ve mal emniyetine, üçüncü şahıslara verilebilecek zarar ve ziyanı karşılamak üzere başvuru sahibinden alınan teminatı,

hhh) Zayi petrol: Petrolün çıkarılması, taşınması, depolanması ve özel işleme tabi tutulması esnasında her bir üretim sahasındaki toplam üretimin azami binde beşini geçmeyen miktardaki petrolü,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Yetkiler

Bakan

MADDE 4 – (1) Bakan, Kanunun kendisine verdiği görevi yaparken gerekli gördüğü her türlü soruşturmayı yapmaya veya yaptırmaya; delilleri tetkike ve soruşturma ile ilgili petrol hakkı sahiplerinin bütün işlem, hesap ve kayıtlarını tetkike, petrol işlemi ve tesisatını denetlemeye yetkilidir.

Genel Müdürlük

MADDE 5 – (1) Genel Müdürlük Kanunun uygulanmasından sorumludur.

(2) Kanun ve bu Yönetmeliğe göre yapılması gereken her türlü tebliğ, ilan ve tescil işlerini yapar.

(3) Kanunun ve bu Yönetmeliğin Resmî Gazete’de yayımlanmasını zorunlu saydığı işlemler dışında kalanlardan hangilerinin Resmî Gazete’de ilan edileceğini, hangilerinin diğer usullerle tebliğ edileceğini belirler.

(4) Kanunun ve bu Yönetmeliğin, yapılmasını diğer kurum ve kuruluşlara bıraktığı işlerin süratle yürütülmesi için bu makamlarla işbirliği ve koordinasyonu sağlar.

(5) Başvuru sahipleri ile petrol hakkı sahiplerinin verecekleri dilekçe, rapor, harita, numune, beyanname, form ve benzeri belgeler ile bildirimlere ilişkin düzenlemeleri yapar.

(6) Başvuranlara veya petrol hakkı sahiplerine bildirmek istediği her türlü karar, davet, duyuru veya genelgeleri yazılı olarak ve 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre bildirir. Yapılacak bu tebligatlar için Kanunda ve bu Yönetmelikte özel bir süre gösterilmemişse, konunun özelliğine göre uygun süreler belirleyerek ilgililerden bu sürelere uyulmasını ister.

(7) Bu Kanunun amacına uygun olarak petrol varlığının korunmasına, savurganlığın önlenmesine, petrol sahalarının iyiniyetle işletilmesinin yanı sıra iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ile çevrenin korunmasına ilişkin hak sahiplerince mevzuat hükümleri çerçevesinde alınan önlemleri izlemeye, denetlemeye ve uygunsuzlukların bulunması halinde giderilmesini sağlamaya yetkilidir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Petrol Hakları Başvuru Usul ve Esasları, İlk Başvuru,

Kaynak Dosya, Başvuru, İnceleme ve Değerlendirme, Sonuçlandırma

İlk başvuru

MADDE 6 – (1) Kanunda öngörülen bir hakkın kazanılması için 492 sayılı Harçlar Kanununa göre belirlenen gerekli başvuru harcı yatırılarak ek-1’de yer alan başvuru formu ile;

a) Araştırma izni için ek-2, ek-3 ve ek-7’deki,

b) Arama ruhsatı için ek-2, ek-4, ek-7 ve ek-8’deki,

c) İşletme ruhsatı için ek-2, ek-5, ek-7 ve ek-9’daki

formlarda belirtilen bilgi ve belgeleri ek-6’ya uygun hazırlayarak, bir asıl ve bir suret olmak üzere Genel Müdürlüğe doğrudan veya Genel Müdürlük internet sayfasında yayımlanan başvuru formu ile internet ortamında başvurulur.

(2) Başvuru sahibi yabancı bir şirket ise Türkiye’de tescil edildiğine dair bilgi ve belgeleri petrol hakkı sahibi olmasını izleyen altmış gün içinde verir.

Kaynak dosya

MADDE 7 – (1) Şirketler ilk başvuru esnasında ek-2 formda istenen bilgi, belge ve dokümanları içeren kaynak dosyayı Genel Müdürlüğe verir. Kaynak dosyada yer alan bilgi ve belgelerdeki değişikliklerin otuz gün içinde Genel Müdürlüğe bildirilmesi zorunludur.